મુદ્દા - રાકેશ વર્મા અને અન્ય વર્સેસ સ્ટેટ ઓફ ગુજરાત | MOOT COURT PROBLEM - 1 | Rakesh Verma & others vs State of Gujarat | Gujarati
અપીલકર્તાઓ (આરોપીઓ) માટે દલીલો
ઉદાસીનતાથી આત્મહત્યા કરવાના બચાવમાં દલીલ:
મુખ્ય દલીલ એ છે કે સુહાનીએ બાળકધારણ ન કરી શકવાના કારણે ડિપ્રેશનમાં આવીને આત્મહત્યા કરી હતી. આ દલીલને ડિફેન્સના સાક્ષી ડૉ. એસ.કે. શાહના સાક્ષ્ય દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે. આ દલીલ દહેજના કારણ થી મરણ અને હેરાનગતિના આરોપોને નકારવા માટે છે.
સાક્ષ્યોમાં વિસંગતિ:
ડિફેન્સ દલીલ કરી શકે છે કે પ્રોસિક્યુશન દ્વારા રજૂ કરાયેલ સાક્ષ્યોમાં વિસંગતિ છે. ઉદાહરણ તરીકે, પડોશી જિનલ પરીખે જણાવ્યું હતું કે સુહાનીએ ક્યારેય તેના પતિ અથવા સાસરિયાઓને દોષિત ઠેરવ્યા ન હતા અને તે ખુશ લાગતી હતી, જે સુહાનીના મૃત્યુ પહેલાંના નિવેદન સાથે વિસંગત છે.
દહેજની માગ માટે સીધી સાબિતીનો અભાવ:
ડિફેન્સ દલીલ કરી શકે છે કે ₹10 લાખની માગનું સાબિતી છે, પણ તેને આત્મહત્યાની સાથે સીધી રીતે જોડવામાં આવી શકતી નથી. તેઓ કહે શકે છે કે આ માગ પુરવાર કરતું નથી કે આરોપીએ મરણ કરવાનું કારણ બનવાનું ઇરાદા રાખ્યું હતું.
સતત હેરાનગતિની સાબિતી નથી:
ડિફેન્સ દલીલ કરી શકે છે કે આ એક પારિવારિક તણાવનું પ્રત્યક્ષ ઉદાહરણ છે, સતત દહેજ માટે હેરાનગતિનું નહીં. તેઓ કહે છે કે અહીં લગ્નજીવનની નિષ્ઠા અને ડિપ્રેશન છે, જે દહેજ અથવા અત્યાચાર સાથે સીધું સંબંધિત નથી.
પ્રતિવાદી (રાજ્ય સરકાર) માટે દલીલો
મૃત્યુ પૂર્વેનું નિવેદન:
પ્રોસિક્યુશનની સૌથી મજબૂત સાબિતી સુહાનાનું મૃત્યુ પૂર્વેનું નિવેદન છે, જ્યાં તે સ્પષ્ટપણે કહે છે કે તેના સાસરિયાઓની દહેજ માગ અને હેરાનગતિને કારણે તેણે આત્મહત્યા કરી.
દહેજની માગ અને હેરાનગતિ:
પ્રોસિક્યુશન દર્શાવશે કે આરોપીએ સુહાનાના પરિવાર પાસેથી ₹10 લાખની દહેજ માગ કરી હતી અને તે પૂરી ન થતા તેને માર મારવામાં આવ્યો હતો, ભોજન આપવામાં આવ્યું નહીં અને માનસિક રીતે હેરાન કરવામાં આવી.
ધારા 304-બી (દહેજ મોત):
પ્રોસિક્યુશન એ દલીલ કરશે કે 304-બી હેઠળના તમામ તત્વો સાબિત થાય છે:
- લગ્નના 7 વર્ષની અંદર મરણ.
- દુર્ઘટનાજન્ય પરિસ્થિતિઓ હેઠળ મરણ.
- દહેજ માટે હેરાનગતિ અથવા અત્યાચારનું પુરાવું.
ધારા 306 (આત્મહત્યાના ઉશ્કેરણ):
પ્રોસિક્યુશન આ દલીલ કરશે કે સતત હેરાનગતિ અને દહેજની માગએ સુહાનીને આત્મહત્યા કરવા માટે મજબૂર કરી, જે ધારા 306 હેઠળ ગુનાહિત છે.
ધારા 498-એ (કુટુંબજનો દ્વારા ક્રૂરતા):
પ્રોસિક્યુશન સુહાનાના મૃત્યુ પૂર્વેના નિવેદન અને તેના પિતાના સાક્ષ્ય પર આધાર રાખીને દલીલ કરશે કે સુહાનાને શારીરિક અને માનસિક રીતે હેરાન કરવામાં આવી હતી.
લાગુ કાનૂન (ભારતીય દંડ સંહિતા - IPC)
- ધારા 304-બી (દહેજ મરણ): દહેજના કારણે થયેલ સ્ત્રીઓના અપ્રાકૃતિક મૃત્યુ માટેની ધારા.
- ધારા 306 (આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરાવવું): આત્મહત્યા કરવા પ્રેરિત કરવું અથવા મદદ કરવું.
- ધારા 498-એ (ક્રૂરતા): પતિ અથવા સાસરિયાઓ દ્વારા સ્ત્રીઓ પર શારીરિક અથવા માનસિક ક્રૂરતા કરવી.
2023ના નવા કાયદા (ભારતીય ન્યાય સંહિતા, ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ)
ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), 2023:
IPCને બદલીને BNS લાવવામાં આવી છે. દહેજ મરણ અને આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરણના ખંડમાં મોટા ફેરફારો નથી થયા, પણ નવા ખંડ નંબરોનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે.
ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (BSA), 2023:
ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમને બદલવામાં આવ્યો છે. મૃત્યુ પૂર્વેના નિવેદન માટેના નિયમો સ્થિર છે, પણ નવા ખંડ નંબરોની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે.
અંતિમ ટિપ્પણી:
આ દલીલ માટે BNS અને BSAના નવા નિયમોને ધ્યાનમાં લેવું અને સંદર્ભોમાં ઉપયોગ કરવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
Comments
Post a Comment